बडा दशैं
बडा दशैंको अष्टमीको दिन थियो । आज कृष्णे बिहान साथीहरूसँग खेल्न घरबाट निस्क्यो । उसका सबै साथीभाइ उसकहाँ झुम्मिन आइपुगे । आज उसले आफ्ना साथीहरूलाई कहिल्यै नदेखे झैं गरी हेर्न थाल्यो । किनभने आज उसका सबै साथीभाइले नयाँ लुगा लगाएका थिए । तर उसको आफ्नै लुगा भने पुरानो थियो । त्यसैबेला उसको एकजना साथीले उसलाई भन्यो -“कृष्णे तैंले किन पुरानै लुगा लगाएको ? तँलाई थाहा छैन आज त दशैं हो नि । तँलाई तेरो बुबाले नयाँ लुगा किनिदिनु भएन ? ” अर्को साथीले भन्यो - “तेरो बुबा त कस्ता होलन्, दशैंमा पनि नयाँ लुगा नकिनिदिएका । हेर हाम्रो त नयाँ लुगा छ ।” तेरो घरमा त खसी पनि काट्दैनन् होला हगी ? आज हाम्रो घरमा त खसी, कुखुर काट्छौं । तैंले त दशैंमा पनि मासु खान पाउँदैनस्, नयाँ लुगा लाउँन पाउँदैनस् हगी ?”
कृष्णे केही नबोली दौडेर आफ्नो घरभित्र पस्यो । अनि बिरामी परेर लडिरहेको आफ्नो बुवालाई भन्यो - “बुवा मलाई पनि नयाँ लुगा किनिदिनुस् न । आज त दशैं हो नि, बुवा। हेर्नुस त मेरा सबै साथीहरूले नयाँ लुगा लगाएका छन् । मलाई पनि नयाँ लुगा किनिदिनुस् न बुवा ।” विचरा उसको बुवा केही बोल्न सकेनन् । आफ्नो छोरालाई नयाँ लुगा किनिदिन मन नभएको कहाँ हो र, तर कसरी किनिदिन सक्नु उनले नयाँ लुगा । न खेत छ, न बारी नै न त आफ्नो जीउ नै स्वस्थ छ । आफ्नो छोरालाई एकजोर नयाँ लुगा किनिदिने त उसको पनि ठूलो धोको थियो, तर के ले ? उसलाई ऋण पनि कसले नै दिन्छ र ? पहिले लिएको ऋण नै तिर्न नसकेर छटपटी रहेको कृष्णेको बुबाले कसरी नयाँ लुगा किनिदिन सकुन् । औषधी नपाएर बिरामी भएर लडिरहेको कृष्णेको बुबाले कहाँबाट पाउनु नयाँ लुगा । 
आफ्नो बुबा एकोहोरो टोलाइरहेको देखेपछि कृष्णे एक कुनामा घोप्टिएर रुन्थ्यो । उसको बुबाले उसलाई फकाइ–फुल्याइ सम्झाउने प्रयास गर्थे तर कृष्णे मान्दैनथ्यो । ऊ रोएरै बसिरहन्थ्यो । अनि धेरैबेरपछि ऊ त्यही निदाउँथ्यो । पछि निद्राबाट बिउँझएपछि उसले सबै कुरा बिर्सिसकेको हुन्थ्यो । अनि फेरि उठेर बाहिर जान्थ्यो । उसले आफ्ना साथीहरूको नयाँ लुगा देख्थ्यो । अनि फेरि घरमै फकिन्थ्यो र बुबासँग विलौन गर्थ्यो “बुवा नयाँ लुगा ल्याइदिनुस न ।” सक्ने मात्र भए कृष्णेलाई नयाँ लुगै लुगामा पुरिदिउँ जस्तो लाग्थ्यो उसको बुवालाई तर नसकेपछि, ऊ केही बोल्न सक्दैनथ्यो ।
यसरी नै यसपली अष्टमीदेखि टिकाको दिनसम्म बडादशैंले कृष्णेलाई धेरैपल्ट रुवायो । कृष्णेको बुवाले धेरैपल्ट आफूलाई कमजोर र असक्षम महशुस गर्नुपर्योव । यस्तै दुःख र पिडा दिएर टिकाको दिनपछि बडा दशैं टाढिएर गयो । अनि कृष्णेको बुबाले मनमनै भन्यो -“यस्तो दुःख र पिडा दिन, यो बडा दशैं अबदेखि कहिल्यै फर्केर नआओस् ।”
